تأثیر اختلالات خواب بر عملکرد سیستم گلیمفاتیک و پتانسیل شاخص DTI-ALPS بهعنوان نشانگر غیرتهاجمی: یک مرور سیستماتیک
دوره 1، شماره 4، 1404، صفحات 135 - 151
1- دانشجوی دکتری روان شناسی شناختی، گروه روان شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2- دانشجوی دکتری فیزیک ماده چگال، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران
چکیده :
اختلالات خواب از جمله آپنه انسدادی خواب، بیخوابی مزمن و اختلال رفتار خواب REM، با کاهش عملکرد سیستم گلیمفاتیک و افزایش خطر بیماریهای نورودژنراتیو مرتبط هستند. شاخص DTI-ALPS، تکنیکی غیرتهاجمی مبتنی بر MRI، امکان ارزیابی جریان مایع مغزی-نخاعی و عملکرد گلیمفاتیک را فراهم میکند. این مرور سیستماتیک، با هدف بررسی تأثیر اختلالات خواب بر عملکرد سیستم گلیمفاتیک و پتانسیل شاخص DTI-ALPS بهعنوان نشانگر غیرتهاجمی، ۱۵ مطالعه منتشرشده بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ را از پایگاههای علمی معتبر شامل PubMed، Scopus و Web of Science تحلیل کرده است. یافتهها نشان دادند که کاهش شاخص ALPS با کیفیت پایین خواب و اختلالات شناختی همبستگی دارد و میتواند بهعنوان بیومارکری پیشبینیکننده برای پیری مغز و بیماریهای نورودژنراتیو عمل کند. با وجود پتانسیل بالای DTI-ALPS، محدودیتهایی مانند نمونههای کوچک، تفاوتهای بیناسکنر و کمبود دادههای طولی وجود دارد که ضرورت مطالعات طولی گسترده و استانداردسازی پروتکلها را برجسته میکند. این شاخص میتواند ابزار مؤثری برای تشخیص زودهنگام اختلالات مغزی مرتبط با خواب و تدوین راهبردهای پیشگیرانه باشد.
کلمات کلیدی :
