سیاستها و اخلاق نشر
فصلنامه پژوهشهای نوین در علوم پزشکی، بهداشت و سلامت (MHHJR) متعهد است فرآیند انتشار مقالات را بر اساس اصول صداقت علمی، شفافیت، بیطرفی، مسئولیتپذیری و حفظ حقوق نویسندگان، داوران و خوانندگان انجام دهد.
این نشریه تمامی اعضای فرآیند انتشار، از جمله نویسندگان، داوران، سردبیر، اعضای هیأت تحریریه و کارکنان اجرایی را ملزم به رعایت اصول اخلاق حرفهای و علمی میداند.
۱. مسئولیت و صداقت علمی
تمامی مقالات ارسالشده باید حاصل پژوهش اصیل نویسندگان باشند و اطلاعات ارائهشده در مقاله باید دقیق، قابل بررسی و عاری از جعل یا دستکاری دادهها باشد.
نویسندگان مسئول صحت محتوای علمی مقاله، دادهها، نتایج و منابع مورد استفاده هستند.
هرگونه ساخت داده، جعل داده، دستکاری نتایج یا ارائه اطلاعات گمراهکننده تخلف پژوهشی محسوب میشود و نشریه حق دارد در صورت مشاهده یا اثبات چنین مواردی، اقدامات لازم را انجام دهد.
۲. اصالت مقاله و سرقت ادبی
مقاله ارسالی نباید شامل سرقت ادبی یا استفاده بدون ارجاع مناسب از آثار دیگران باشد.
سرقت ادبی میتواند شامل موارد زیر باشد:
-
کپی مستقیم متن بدون ذکر منبع؛
-
استفاده از ایدهها، دادهها یا نتایج دیگران بدون ارجاع؛
-
استفاده غیرمجاز از جداول، نمودارها، تصاویر یا سایر آثار؛
-
ترجمه و انتشار مطالب دیگران بدون ذکر منبع؛
-
بازنویسی مطالب دیگران بدون ارجاع مناسب؛
-
انتشار مجدد بخش قابلتوجهی از آثار قبلی نویسنده بدون اطلاع و ارجاع مناسب.
نشریه میتواند مقاله را در مراحل مختلف فرآیند انتشار از نظر مشابهت متنی و اصالت بررسی کند.
درصد مشابهت بهتنهایی ملاک قطعی برای تشخیص سرقت ادبی نیست و موارد مشابهت با توجه به محتوای مقاله، منابع، نقلقولها و شرایط علمی بررسی خواهند شد.
۳. ارسال همزمان و انتشار تکراری
نویسندگان نباید یک مقاله را بهصورت همزمان برای چند نشریه ارسال کنند.
همچنین مقالهای که قبلاً بهطور کامل در نشریه یا منبع دیگری منتشر شده است، نباید بهعنوان مقاله اصیل برای انتشار مجدد ارسال شود؛ مگر در موارد استثنایی و با رعایت ضوابط علمی و اطلاعرسانی شفاف.
ارسال همزمان یا انتشار تکراری میتواند موجب رد مقاله یا اقدامات اصلاحی و اخلاقی پس از انتشار شود.
۴. نویسندگی و ترتیب نویسندگان
نویسندگان مقاله باید افرادی باشند که سهم علمی قابلتوجهی در انجام پژوهش، طراحی مطالعه، تحلیل دادهها، نگارش یا بازبینی علمی مقاله داشتهاند.
نام افرادی که مشارکت علمی مؤثر نداشتهاند نباید بهعنوان نویسنده درج شود.
همچنین حذف نام فردی که مشارکت علمی واجد شرایط داشته است، بدون دلیل موجه، قابل قبول نیست.
ترتیب اسامی نویسندگان باید پیش از پذیرش نهایی با توافق همه نویسندگان مشخص شود. هرگونه تغییر در فهرست نویسندگان پس از ارسال مقاله باید با اطلاع و موافقت نویسندگان ذیربط و تأیید نشریه انجام شود.
۵. تعارض منافع
نویسندگان، داوران و اعضای هیأت تحریریه باید هرگونه تعارض منافع مرتبط با مقاله را اعلام کنند.
تعارض منافع میتواند شامل منافع:
-
مالی؛
-
شغلی؛
-
سازمانی؛
-
شخصی؛
-
علمی یا دانشگاهی؛
-
تجاری؛
-
مالکیت فکری
باشد.
وجود تعارض منافع لزوماً به معنای رد مقاله نیست، اما باید بهصورت شفاف اعلام و در صورت لزوم مدیریت شود.
۶. تأمین مالی پژوهش
نویسندگان باید منابع مالی پژوهش و حمایتهای مالی یا سازمانی مؤثر در انجام مطالعه را اعلام کنند.
در صورت وجود حمایت مالی، نقش تأمینکننده مالی در طراحی پژوهش، جمعآوری و تحلیل دادهها، نگارش مقاله و تصمیم برای انتشار باید در صورت مرتبط بودن بهصورت شفاف بیان شود.
۷. فرآیند داوری
مقالات پس از بررسی اولیه از نظر ارتباط موضوعی، ساختار، کیفیت علمی و رعایت الزامات نشریه، در صورت احراز شرایط لازم وارد فرآیند داوری میشوند.
نشریه از داوری دوسوکور (Double-Blind Peer Review) استفاده میکند؛ به این معنا که در حالت معمول، هویت نویسندگان برای داوران و هویت داوران برای نویسندگان فاش نمیشود.
تصمیم نهایی درباره مقاله بر اساس ارزیابی علمی، کیفیت مقاله، نظرات داوران و نظر سردبیر انجام میشود.
۸. استقلال و بیطرفی سردبیر و هیأت تحریریه
تصمیمهای مربوط به پذیرش یا رد مقالات باید بر اساس معیارهای علمی و سیاستهای نشریه اتخاذ شود و نباید تحت تأثیر عوامل غیرعلمی مانند ملیت، جنسیت، وابستگی سازمانی، دیدگاه شخصی یا موقعیت اجتماعی نویسندگان قرار گیرد.
سردبیر و اعضای هیأت تحریریه موظفاند در تصمیمگیریهای علمی بیطرفانه عمل کنند.
در صورتی که مقالهای متعلق به یکی از اعضای هیأت تحریریه باشد یا فرد تصمیمگیرنده با مقاله تعارض منافع داشته باشد، لازم است فرآیند بررسی توسط فرد واجد شرایط و بدون تعارض منافع مدیریت شود.
۹. محرمانگی
اطلاعات مربوط به مقالههای ارسالشده تا زمان انتشار نباید بدون مجوز در اختیار افراد غیرمرتبط قرار گیرد.
داوران و اعضای تحریریه موظفاند اطلاعات و محتوای مقالات را محرمانه تلقی کرده و از استفاده شخصی یا علمی از اطلاعات مقاله پیش از انتشار بدون اجازه نویسندگان خودداری کنند.
۱۰. مسئولیت داوران
داوران باید:
-
مقاله را بهصورت بیطرفانه و تخصصی ارزیابی کنند؛
-
نظرات علمی، دقیق و سازنده ارائه دهند؛
-
از قضاوت شخصی درباره نویسندگان خودداری کنند؛
-
تعارض منافع احتمالی را اعلام کنند؛
-
اطلاعات مقاله را محرمانه نگه دارند؛
-
از استفاده از ایدهها یا اطلاعات منتشرنشده مقاله برای منافع شخصی خودداری کنند؛
-
در صورت عدم تخصص کافی، موضوع را به سردبیر اطلاع دهند؛
-
در صورت مشاهده موارد مشکوک به سرقت ادبی، جعل داده یا سایر تخلفات، سردبیر را مطلع کنند.
۱۱. پژوهشهای انسانی
در مقالاتی که شامل پژوهش بر روی انسانها یا اطلاعات مرتبط با شرکتکنندگان انسانی هستند، نویسندگان باید الزامات اخلاق پژوهش مربوط به مطالعه خود را رعایت کنند.
در موارد لازم، اطلاعات مربوط به تأییدیه کمیته اخلاق و رضایت آگاهانه شرکتکنندگان باید مطابق ماهیت پژوهش ارائه شود.
۱۲. حفظ حریم خصوصی شرکتکنندگان
اطلاعات شناساییکننده افراد نباید بدون ضرورت علمی و مجوز مناسب در مقاله منتشر شود.
تصاویر، اطلاعات شخصی و سایر دادههایی که میتوانند موجب شناسایی شرکتکنندگان شوند باید با رعایت الزامات اخلاقی و قانونی مورد استفاده قرار گیرند.
۱۳. استفاده از هوش مصنوعی
استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی و مدلهای زبانی در فرآیند پژوهش یا نگارش مقاله باید بهصورت مسئولانه انجام شود.
ابزارهای هوش مصنوعی نمیتوانند بهعنوان نویسنده مقاله معرفی شوند.
نویسندگان همچنان مسئول کامل صحت، اصالت، استنادها، تحلیلها و محتوای نهایی مقاله هستند.
در صورت استفاده قابلتوجه از ابزارهای هوش مصنوعی در نگارش، تحلیل یا سایر مراحل پژوهش، استفاده از آن باید مطابق سیاست نشریه و بهصورت شفاف اعلام شود.
۱۴. اصلاح مقالات پس از انتشار
در صورتی که پس از انتشار مقاله خطای قابلتوجهی شناسایی شود، نشریه موضوع را بررسی کرده و در صورت نیاز نسبت به انتشار اصلاحیه (Correction) اقدام میکند.
اصلاحیه باید بهگونهای منتشر شود که ارتباط آن با مقاله اصلی برای خوانندگان روشن باشد.
۱۵. بازپسگیری مقاله
در مواردی که مقاله پس از انتشار فاقد اعتبار علمی باشد یا تخلف جدی در فرآیند پژوهش یا انتشار آن اثبات شود، نشریه میتواند مقاله را بازپسگیری (Retraction) کند.
از جمله دلایل احتمالی بازپسگیری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
-
جعل یا دستکاری دادهها؛
-
سرقت ادبی جدی؛
-
انتشار تکراری؛
-
وجود خطای اساسی که نتایج یا نتیجهگیری مقاله را غیرقابل اعتماد کند؛
-
تخلفات جدی اخلاق پژوهش؛
-
دستکاری فرآیند داوری؛
-
استفاده غیرمجاز از مطالب دارای حقوق مالکیت؛
-
تعارض منافع مهم و افشانشده که بر اعتبار مقاله اثرگذار باشد.
اطلاعیه بازپسگیری باید به مقاله اصلی مرتبط باشد و دلیل اقدام را بهصورت شفاف بیان کند.
۱۶. رسیدگی به شکایات و اعتراضها
نویسندگان میتوانند در صورت وجود اعتراض نسبت به فرآیند بررسی، داوری یا تصمیم تحریریه، موضوع را از طریق راههای ارتباطی رسمی نشریه مطرح کنند.
شکایات و اعتراضها با حفظ محرمانگی و بر اساس اطلاعات و مستندات موجود بررسی خواهند شد.
۱۷. سوءرفتار پژوهشی
در صورت دریافت گزارش معتبر درباره سوءرفتار پژوهشی، نشریه میتواند موضوع را بررسی و از نویسندگان درخواست توضیح یا مستندات کند.
در موارد لازم، نشریه میتواند با مؤسسه، دانشگاه یا سازمان مرتبط با پژوهشگر برای روشنشدن موضوع همکاری کند.
اقدامات نشریه متناسب با شدت تخلف میتواند شامل درخواست اصلاح، رد مقاله، انتشار اطلاعیه، بازپسگیری مقاله یا سایر اقدامات مناسب باشد.
۱۸. حق پاسخگویی نویسندگان
پیش از اتخاذ تصمیم نهایی درباره ادعاهای جدی مرتبط با تخلف پژوهشی یا اخلاق انتشار، در موارد مقتضی فرصت مناسبی برای ارائه توضیحات و مستندات به نویسندگان داده خواهد شد.
۱۹. دسترسی و حفظ سوابق علمی
نشریه تلاش میکند سوابق مقالات منتشرشده و تغییرات مهم مرتبط با آنها را بهصورت شفاف حفظ کند تا سابقه علمی مقالات برای خوانندگان قابل پیگیری باشد.
در صورت اصلاح یا بازپسگیری مقاله، وضعیت مقاله باید برای خوانندگان بهوضوح مشخص باشد.
۲۰. حقوق مؤلفان
حقوق علمی و معنوی مقاله متعلق به نویسندگان آن است و نویسندگان مسئولیت محتوای علمی مقاله را بر عهده دارند.
مقالههای منتشرشده در نشریه مطابق سیاست مجوز اعلامشده توسط نشریه و با رعایت حقوق نویسندگان و سایر صاحبان حقوق مورد استفاده قرار میگیرند.
۲۱. مسئولیت مشترک در اخلاق نشر
رعایت اخلاق نشر تنها مسئولیت سردبیر یا هیأت تحریریه نیست؛ بلکه نویسندگان، داوران، سردبیر، اعضای هیأت تحریریه و سایر افراد دخیل در فرآیند انتشار همگی در حفظ سلامت علمی و اعتبار نشریه مسئول هستند.
نشریه متعهد است در برخورد با مسائل اخلاقی، اصل انصاف، محرمانگی، شفافیت و حفظ سوابق علمی را تا حد امکان رعایت کند.
اصل نهایی
هدف اصلی سیاست اخلاق نشر MHHJR، حفظ اصالت پژوهش، صداقت علمی، شفافیت فرآیند انتشار و اعتماد جامعه علمی است. نشریه از تمامی نویسندگان، داوران و اعضای هیأت تحریریه انتظار دارد در تمام مراحل پژوهش و انتشار، اصول حرفهای و اخلاقی را رعایت کنند.
