افسردگی اساسی (MDD) یکی از ناتوان‌کننده‌ترین اختلالات روان‌پزشکی در سطح جهان است که با وجود پیشرفت‌های دارویی، همچنان درصد بالایی از بیماران به درمان‌های رایج پاسخ مناسبی نمی‌دهند. در سال‌های اخیر، پارادایم درک پاتوفیزیولوژی این بیماری از فرضیه کلاسیک کمبود منوآمین‌ها به سمت فرضیه التهاب عصبی و نقش سیستم ایمنی تغییر مسیر داده است. در این میان، محور میکروبیوم-روده-مغز به عنوان یک سیستم ارتباطی دوطرفه و حیاتی مورد توجه فزاینده‌ای قرار گرفته است. این مقاله به بررسی مکانیسم‌هایی می‌پردازد که از طریق آن‌ها دیس‌بیوز یا عدم تعادل میکروبیوتای روده، منجر به القای التهاب عصبی و در نهایت بروز رفتارهای افسردگی می‌شود. مسیرهای سه‌گانه عصبی (به‌ویژه عصب واگ)، ایمنی (سیتوکین‌های پیش‌التهابی و اینفلامازوم NLRP3) و غددی (محور HPA) در این ارتباط نقش کلیدی ایفا می‌کنند. همچنین، پدیده «روده نشت‌کننده» و مهاجرت لیپوپلی‌ساکاریدها (LPS) به جریان خون و عبور از سد خونی-مغزی (BBB) به عنوان محرک‌های اصلی فعال‌سازی میکروگلیاها بررسی شده‌اند. در نهایت، افق‌های درمانی نوین مبتنی بر تعدیل میکروبیوم، از جمله پروبیوتیک‌ها و اصلاح سبک زندگی، به عنوان راهکارهای مکمل در مدیریت افسردگی‌های مقاوم به درمان مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.

افسردگی اساسی محور روده مغز التهاب عصبی دیس‌بیوز روده میکروبیوم میکروگلیا سیستم ایمنی.