غیبت از کار به دلیل مشکلات سلامت روان یکی از چالش‌های پنهان سازمان‌های معاصر است. بسیاری از کارکنان با وجود تجربه علائم اختلالات روانی (مانند افسردگی، اضطراب فراگیر یا فرسودگی شغلی) به دلیل ترس از برچسب‌خوردن و انگ اجتماعی، حاضر به ثبت غیبت واقعی نمی‌شوند و در عوض به پدیده حضور منفعلانه (Presenteeism) یا غیبت‌های توجیه شده با علائم جسمانی روی می‌آورند. هدف: این پژوهش با استفاده از مدل زیست - روان - اجتماعی (Biopsychosocial Model) به دنبال تفکیک دو نوع غیبت مرتبط با سلامت روان است: غیبت «واقعی» که مبتنی بر تشخیص بالینی و ناتوانی عملکردی است در مقابل غیبت مدارا شرمی که ناشی از استیگما (انگ اجتماعی) و مکانیسم‌های دفاعی است. روش: پژوهش حاضر از نوع ترکیبی (کیفی - کمی) است. در بخش کیفی، با ۲۴ نفر از کارکنان دارای سابقه غیبت مرتبط با سلامت روان در ۳ سازمان صنعتی در تهران مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام شد. در بخش کمی، ۳۸۰ پرسشنامه معتبر شامل مقیاس انگ درک‌شده (Perceived Devaluation-Discrimination Scale)، پرسشنامه سلامت روان عمومی (28GHQ-) و شاخص غیبت خودگزارشی توزیع و تحلیل شد. یافته‌ها: تحلیل عاملی اکتشافی سه عامل اصلی را آشکار کرد: ۱) ترس از افشا (واریانس ۶۲٪)، ۲) انکار بیماری به دلیل خودانگاره (واریانس ۱۸٪) (Self-stigma )، ۳) هزینه‌های اجتماعی ادراک‌شده (واریانس ۱۲٪). همچنین آزمون t مستقل نشان داد تفاوت معناداری بین نمرات سلامت روان در گروه افرادی که غیبت واقعی ثبت کرده‌اند با گروهی که با علائم جسمانی مشابه غیبت کرده‌اند وجود دارد (۰٫۰۰۱>p). نتیجه‌گیری: مدل پیشنهادی نشان می‌دهد که حدود ۴۰٪ از غیبت‌های مرتبط با روان در سازمان‌های ایرانی به جای ناتوانی واقعی، ناشی از شرم و انگ اجتماعی است. بازطراحی سیستم ثبت غیبت، آموزش سواد سلامت روان به سرپرستان و اجرای برنامه‌های کاهش استیگما پیشنهاد می‌شود.

غیبت از کار سلامت روان انگ اجتماعی مدل زیست – روان اجتماعی حضور منفعلانه.