پروفایل‌سازی واریانت‌های DNA توموریِ در گردش (ctDNA) به‌عنوان رویکردی تحول‌آفرین در انکولوژی نوین مطرح شده است و راهبردی کم‌تهاجمی و بسیار حساس برای تشخیص زودهنگام سرطان، پایش بیماری و هدایت درمان‌های دقیق فراهم می‌کند. ctDNA شامل قطعات DNA مشتق از تومور است که در جریان خون گردش می‌کنند و تغییرات ژنتیکی و اپی‌ژنتیکی را با خود حمل می‌کنند؛ تغییراتی که بازتاب‌دهنده چشم‌انداز مولکولی سلول‌های بدخیم هستند. پیشرفت‌های اخیر در توالی‌یابی پربازده، فرگمنتومیکس، پروفایل‌سازی متیلاسیون و مدل‌سازی‌های محاسباتی، توان تحلیلی آزمون‌های مبتنی بر ctDNA را به‌طور چشمگیری افزایش داده و امکان شناسایی سرطان‌ها را در مراحل زودتر نسبت به روش‌های تشخیصی متعارف فراهم کرده است. هدف اصلی این مرور، ارزیابی انتقادی پیشرفت‌های اخیر، توسعه‌های روش‌شناختی، کاربردهای بالینی و محدودیت‌های کنونی پروفایل‌سازی واریانت‌های ctDNA در تشخیص زودهنگام سرطان و انکولوژی ترجمانی است. این مطالعه به‌صورت مرور روایی منابع، بر پایه انتشارهای داوری‌شده اخیر با تمرکز بر فناوری‌های ctDNA، مطالعات اعتبارسنجی بالینی و کاربردهای ترجمانی در انکولوژی انجام شده است. شواهد مرورشده نشان می‌دهد که پروفایل‌سازی ctDNA از طریق توالی‌یابی فوق‌عمیق، آزمون‌های تومور-مبنا (tumor-informed) و ادغام امضاهای چنداُمیکی شامل جهش‌های DNA، واریانت‌های ساختاری و الگوهای متیلاسیون، بهبود قابل توجهی در حساسیت و ویژگی به دست آورده است. افزون بر این، مطالعات بزرگ‌مقیاس همبستگی قوی میان سطح ctDNA، بار توموری و پیامدهای بالینی را نشان می‌دهند که از کارایی آن در شناسایی بیماری باقیمانده حداقلی (MRD)، پایش درمان و ارزیابی پیش‌آگهی حمایت می‌کند. یافته‌ها همچنین برجسته می‌کنند که پلتفرم‌های تشخیص زودهنگام چندسرطانی و پایش طولی ctDNA می‌توانند عود بیماری و مقاومت درمانی را زودتر از روش‌های تصویربرداری سنتی شناسایی کنند. با این حال، چالش‌هایی مانند مقدار کم ctDNA در سرطان‌های مراحل اولیه، تداخل هماتوپوئیز کلونال، نبود استانداردسازی و هزینه‌های بالای پیاده‌سازی، همچنان موانع مهمی برای پذیرش گسترده بالینی به شمار می‌روند. در جمع‌بندی، پروفایل‌سازی واریانت‌های ctDNA ابزاری با سرعت رشد بالا و بسیار امیدبخش در انکولوژی دقیق است و ظرفیت بالایی برای دگرگون‌سازی تشخیص زودهنگام سرطان و راهبردهای درمانی شخصی‌سازی‌شده دارد. نوآوری‌های فناورانه، اعتبارسنجی بالینی و تلاش‌های استانداردسازی برای ادغام کامل تشخیص‌های مبتنی بر ctDNA در عمل بالینی روزمره ضروری است.

DNA توموریِ در گردش بیوپسی مایع تشخیص زودهنگام سرطان انکولوژی دقیق توالی‌یابی نسل جدید