همایش آروین البرز MHHJR 1 3 2025 08 12 The role of third-wave therapies and phytotherapy in reducing psychological symptoms of stimulant dependence: A systematic review of the clinical effects and efficacy of ACT, matrix, and herbal interventions in methamphetamine users نقش درمان‌های موج سوم و فیتوتراپی در کاهش نشانه‌های روان‌شناختی وابستگی‌های محرکی: مرور نظام‌مند بر تاثیرات بالینی و کارایی مداخلات ACT، ماتریکس و داروهای گیاهی در مصرف‌کنندگان مت‌آمفتامین 118 131 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA نازنین کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد آیت الله آملی، آمل، ایران. 2025 08 04 The aim of this article is to conduct a systematic review of the role of third-wave therapies and phytotherapy in reducing psychological symptoms of stimulant dependence, especially in methamphetamine users. Given the increasing use of methamphetamine and the existing treatment challenges, it seems necessary to address new approaches to psychotherapy and complementary strategies such as herbal medicine. The main effort of this study was to evaluate the effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy (ACT) interventions, the Matrix Protocol, and some herbal medicines mentioned in the scientific literature on psychological symptoms of methamphetamine users. In this study, based on a systematic review, reputable scientific databases including PubMed, Scopus, and Google Scholar were searched with relevant keywords between 2018 and 2024. Articles that met the inclusion criteria of focusing on third-wave treatments (ACT and Matrix), herbal therapies, and assessing psychological symptoms such as anxiety, depression, and craving were selected. After filtering studies and eliminating those with low quality or lacking quality criteria, 29 articles were included in the analysis process. The findings of the systematic review showed that ACT and Matrix protocol-based interventions significantly reduced symptoms of anxiety, depression, improved emotional regulation, and reduced craving in methamphetamine users. Also, the available evidence supports the positive effect of phytotherapy (scientific use of plants such as saffron, valerian, and borage) in reducing psychological and physiological symptoms caused by methamphetamine withdrawal; especially when these treatments are used as a complement to psychological interventions. The overall conclusion suggests that third-wave therapies (especially ACT and Matrix) along with phytotherapy can provide an effective and multidimensional approach to reducing the psychological symptoms of methamphetamine dependence, and the combination of these treatments can significantly improve the treatment capacity and quality of life of these patients. Future research requires larger clinical trials on the combination of these approaches, determining the optimal dosage of medicinal plants, and evaluating their long-term effects. هدف از این مقاله، انجام یک مرور نظام‌مند پیرامون نقش درمان‌های موج سوم و فیتوتراپی در کاهش نشانه‌های روان‌شناختی وابستگی‌های محرکی، به ویژه در مصرف‌کنندگان مت‌آمفتامین است. با توجه به رشد روزافزون مصرف مت‌آمفتامین و چالش‌های درمانی موجود، پرداختن به رویکردهای نوین روان‌درمانی و راهکارهای مکمل همچون گیاه‌درمانی ضروری به‌نظر می‌رسد. تلاش اصلی این پژوهش، ارزیابی اثربخشی مداخلات درمان پذیرش و تعهد (ACT)، پروتکل ماتریکس و برخی داروهای گیاهی مطرح در ادبیات علمی بر نشانه‌های روان‌شناختی مصرف‌کنندگان مت‌آمفتامین بوده است. در این مطالعه، بر مبنای یک مرور نظام‌مند، پایگاه‌های معتبر علمی از جمله PubMed، Scopus، و Google Scholar در بازه زمانی سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ با کلیدواژه‌های مرتبط جست‌وجو شدند. مقالاتی که معیارهای ورود شامل تمرکز بر درمان‌های موج سوم (ACT و ماتریکس)، درمان‌های گیاهی، و ارزیابی نشانه‌های روان‌شناختی مثل اضطراب، افسردگی و وسوسه مصرف را دارا بودند، انتخاب گردیدند. پس از پالایش مطالعات و حذف موارد کم‌اعتبار یا فاقد معیارهای کیفی، ۲۹ مقاله وارد فرایند تحلیل شدند. یافته‌های مرور نظام‌مند نشان داد مداخلات مبتنی بر ACT و پروتکل ماتریکس به طور معنی‌داری موجب کاهش نشانه‌های اضطراب، افسردگی، بهبود تنظیم هیجانی و کاهش وسوسه مصرف در مصرف‌کنندگان مت‌آمفتامین می‌شوند. همچنین، شواهد موجود از تأثیر مثبت فیتوتراپی (مصرف علمی گیاهانی همچون زعفران، سنبل‌الطیب و گل گاوزبان) در کاهش نشانه‌های روان‌شناختی و فیزیولوژیک ناشی از ترک مت‌آمفتامین حمایت می‌کند؛ به ویژه زمانی که این درمان‌ها به صورت مکمل در کنار مداخلات روان‌شناختی استفاده می‌شوند. نتیجه‌گیری کلی نشان می‌دهد که درمان‌های موج سوم (خصوصاً ACT و ماتریکس) در کنار فیتوتراپی می‌توانند یک رویکرد مؤثر و چندبعدی برای کاهش نشانه‌های روان‌شناختی وابستگی به مت‌آمفتامین فراهم سازند و ترکیب این درمان‌ها می‌تواند ظرفیت درمانی و کیفیت زندگی این بیماران را به طور قابل ملاحظه‌ای ارتقا دهد. آینده پژوهش نیازمند آزمون‌های بالینی گسترده‌تر روی ترکیب این رویکردها، تعیین دوز بهینه گیاهان دارویی و ارزیابی بلندمدت تأثیرات آن‌ها است. /downloadfilepdf/39676