همایش آروین البرز MHHJR 1 3 2025 08 28 Analysis of the Role of Hypothalamic-Pituitary-Gonadal Axis Function and Couple Relationship Quality in Predicting Erectile Dysfunction Severity: A Multicenter Study Using Structural Equation Modeling تحلیل نقش عملکرد محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–گناد و کیفیت رابطه زوجین در پیش‌بینی شدت اختلال نعوظ: یک مطالعه چندمرکزی با رویکرد مدل‌یابی معادلات ساختاری 226 242 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA نازنین دکتری روانشناسی بالینی، قم، ایران 2025 08 21 Erectile dysfunction (ED) is a multifactorial phenomenon that is shaped by hormonal and psychosocial complexities. The hypothalamic-pituitary-gonadal (HPG) axis plays a fundamental role in regulating male sexual function, but this axis is always influenced by modulating factors, including Couple Relationship Quality (CRQ), stress levels and hypothalamic-pituitary-adrenal (HPA) axis activity, and exposure to endocrine disruptors (EDCs). Cultural and social differences can also modify the direction and intensity of these relationships. So far, a unified model that can explain the direct and indirect pathways of these factors has not been comprehensively introduced. This multicenter narrative review was designed to synthesize the available evidence and present a conceptual model based on structural equation modeling (SEM) to explain the relationships among HPG, CRQ, and ED, along with indirect paths and moderators (stress/HPA, culture, EDC exposure) in a global analytical framework. The narrative review process was conducted using a virtual multicenter analysis approach. PubMed, Scopus, Web of Science, ScienceDirect, SID, and Magiran databases were searched. Inclusion criteria included: men ≥18 years of age, measurement of HPG and CRQ function with a validated instrument, assessment of ED with the IIEF-5 or a similar index, and observational or analytic design. Three-stage screening, data extraction with a standard form, and combined analysis of the HPG→ED, CRQ→ED, HPG→CRQ paths, and the role of environmental and psychological moderators were performed. Based on the extracted data, a SEM conceptual model was developed with the proposed fit indices. Evidence suggests that kisspeptin and testosterone levels are key elements in regulating HPG function. Exposure to EDCs such as phthalates, TCPP, and atrazine is associated with disruption of the HPG mechanism and exacerbation of ED. The quality of the couple's relationship is significantly correlated with sexual outcomes and testosterone and cortisol levels. Chronic HPA axis activity can attenuate HPG response through increased stress and reduce the effects of single-dimensional interventions. Multi-center data analysis confirmed cultural and social differences in the strength of relationships between variables and highlighted the need for Multi-Group SEM. The proposed model integrates direct, indirect, and moderator pathways into a single analytical structure and emphasizes the need to simultaneously consider physiology, psychology, environment, and culture to understand and treat ED. اختلال نعوظ (ED) پدیده‌ای چندعاملی است که در مرز پیچیدگی‌های هورمونی و روانی–اجتماعی شکل می‌گیرد. محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–گناد (HPG) نقش بنیادینی در تنظیم عملکرد جنسی مردان ایفا می‌کند، اما این محور همواره تحت تأثیر عوامل تعدیل‌کننده از جمله کیفیت رابطه زوجین (Couple Relationship Quality; CRQ)، سطح استرس و فعالیت محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–آدرنال (HPA)، و مواجهه با مختل‌کننده‌های غدد درون‌ریز (EDCs) قرار دارد. تفاوت‌های فرهنگی و اجتماعی نیز می‌توانند مسیر و شدت این روابط را تغییر دهند. تاکنون مدلی یکپارچه که بتواند مسیرهای مستقیم و غیرمستقیم این عوامل را تبیین کند، به‌صورت جامع معرفی نشده است. این مرور روایی چندمرکزی با هدف تجمیع شواهد موجود و ارائه یک مدل مفهومی مبتنی بر معادلات ساختاری (SEM) طراحی شد، تا روابط میان HPG، CRQ و ED، به همراه مسیرهای غیرمستقیم و تعدیل‌کننده‌ها (استرس/HPA، فرهنگ، EDC exposure) را در یک چارچوب تحلیلی جهانی توضیح دهد. فرآیند مرور روایی با رویکرد تحلیل چندمرکزی مجازی اجرا شد. پایگاه‌های PubMed، Scopus، Web of Science، ScienceDirect، SID و Magiran جستجو شدند. معیار ورود شامل: مردان ≥۱۸ سال، اندازه‌گیری عملکرد HPG و CRQ با ابزار معتبر، ارزیابی ED با IIEF‑5 یا شاخص مشابه، و طراحی مشاهده‌ای یا تحلیلی بود. غربالگری سه‌مرحله‌ای، استخراج داده‌ها با فرم استاندارد و تحلیل ترکیبی مسیرهای HPG→ED، CRQ→ED، HPG→CRQ و نقش تعدیل‌کننده‌های محیطی و روانی انجام گرفت. بر اساس داده‌های استخراج‌شده، یک مدل مفهومی SEM با شاخص‌های برازش پیشنهادی تدوین شد. شواهد نشان دادند که هورمون کیسپپتین و سطوح تستوسترون از عناصر کلیدی تنظیم عملکرد HPG محسوب می‌شوند. مواجهه با EDCهایی مانند فتالات‌ها، TCPP و آترازین با اختلال مکانیسم HPG و تشدید ED همراه است. کیفیت رابطه زوجین به‌طور معناداری با پیامدهای جنسی و سطوح تستوسترون و کورتیزول همبستگی دارد. فعالیت مزمن محور HPA می‌تواند از طریق افزایش استرس، پاسخ HPG را تضعیف کند و اثرات مداخلات تک‌بُعدی را کاهش دهد. تحلیل داده‌های چندمرکزی تفاوت‌های فرهنگی و اجتماعی را در شدت روابط بین متغیرها تأیید کرد و ضرورت اجرای Multi‑Group SEM را برجسته ساخت. مدل پیشنهادی مسیرهای مستقیم، غیرمستقیم، و تعدیل‌کننده‌ها را در یک ساختار تحلیلی واحد ادغام می‌کند و بر ضرورت هم‌زمان‌نگری فیزیولوژی، روانشناسی، محیط و فرهنگ برای درک و درمان ED تأکید دارد. /downloadfilepdf/38524